ÖHD Van Şubesi’nden Garzan Mezarlığı raporu

img

VAN – ÖHD Van Şubesi, Garzan Mezarlığı’nda çıkarılıp Kilyos Mezarlığı’nda kaldırıma defnedilen cenazelere dair rapor paylaştı. Raporda, cenazeler konusunda birçok hak kategorisinde ihlal yaşandığı belirtildi.

Özgürlük İçin Hukukçular Derneği (ÖHD) Van Şubesi, Bitlis'in Yukarı Ölek köyündeki Garzan Mezarlığı’nda ailelerden habersiz çıkartılarak İstanbul Adli Tip Kurumu’na gönderilen ve daha sonra Kilyos Mezarlığı’nda kaldırımlara defnedildiği ortaya çıkan cenazelere dair  raporunu paylaştı.

Bitlis Garzan Mezarlığı’ndan 282 cenazenin ailelerine haber verilmeden mezarlardan çıkartıldığının hatırlatıldığı raporda,  ailelerin bu konuda yasal başvurularda bulunmaları üzerine Bitlis Valiliği’nin 02.01.2018 tarihinde yapmış olduğu basın duyurusunda “Yapılan işlemde; yasadışı sembollerle süslenen (279) mezar açılmış, 268 mezardan çıkan kemikler Cumhuriyet Savcısı ve imam nezaretinde Adli Tıp Uzmanı tarafından tek tek yasal mevzuata uygun muhafaza altına alınarak Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 11.12.2017 gün ve 2017/5596 sayılı soruşturma dosyası kapsamında cesetlerin kime ait olduğunun tespiti maksadıyla DNA testi yapılmak üzere İstanbul Adli Tıp Kurumuna sevk edilmiştir” şeklinde açıklama yaptığı belirtildi.

‘BAŞVURULAR ARDINDAN YERİNDE TESPİT ETTİK’

Ailelerin ÖHD’nin İstanbul, İzmir, Diyarbakır ve Van şubelerine ailelerin başvurması ardından yerinde tespitlerde bulunmak üzere Bitlis iline gidildiğinin belirtildiği raporda, şu ifadelere yer verildi:  “Mezarlık bölgesine gittiğimizde mezarlığın talan edildiğine şahit olduk. Kepçeyle mezarlar kazılarak tabiri caizse cenazeler çalınmıştı. Gerekçesiz, keyfi bir uygulamanın yanı sıra mezarları olan ailelere haber edilmemiş olmasıydı. Yapılan başvurular üzerine cenazelerin iadesi için talepte bulunup aynı zaman da söz konusu insanlık ayıbı niteliğindeki  ihlale karşı suç duyurusunda bulunuldu, bir takım aileye cenazeler iade edildi  talepte bulunmayan diğer aileler için ise Bitlis Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından cenazelerin DNA tespiti yapılan cenazelere ilişkin Kilyos Mezarlığı’na usulüne uygun bir şekilde defnedileceği söylendi. Son olarak basında gördük ki kaçırılan cenazeler Kilyos’ta saklama kabı içinde üst üste kaldırıma defnedilmiş, usulüne uygun defnedilmelerini bir tarafa bırakalım tanık olduğumuz manzara hukuka, ahlaka ve vicdana sığmayan görüntülerdi. 

‘GÖMÜLME HAKKI SIK SIK İHLAL EDİLDİ’

Raporda ulusal ve uluslararası mevzuatlarla düzenlenen ve Türkiye’de sık sık ihlal edilen gömülme hakkının, Yukarı Ölek  köyünde bulunan mezarlığın insanlık dışı bir şekilde boşaltılıp Kilyos’ta kaldırıma gömülmesiyle tekrar gündeme geldiğine vurgu yapılarak, “Her ne kadar insanlık dışı uygulamanın vardığı son nokta gündem olmuş olsa da cenazelerin Bitlis’ten alınma sürecinin başından sonuna tüm etik değerleri yerle bir edecek gayri ahlaki bir uygulama ile karşı karşıya kaldık. Gömülme hakkının hukuki boyutuna gelecek olursak  T.C Anayasası ve  AİHS, BM Medeni Haklar Sözleşmesi metinlerinde doğrudan yer verilmemiş olsa da konuya ilişkin yapılan başvurularda farklı farklı kategorilerde ihlal kararı vermektedir. Anayasa’da doğrudan yer verilmese bile Anayasa’nın başlangıç bölümünde insan onurundan, 17. maddesinde işkence ve eziyet yasağından ve 20. maddesinde özel hayatın korunmasından bahsedilmektedir” denildi.

‘BİRÇOK HAK KATEGORİSİ İHLALİ’

Bu durumun düşman ceza hukuku uygulaması olan “cenazeyi kaçırma” ve “gayri insanı muamele”, “özel yaşamın gizliliği”, “işkence yasağı” gibi birçok hak kategorisini ihlal ettiğinin altı çizildiği raporda, cenaze yakınlarının cenazelerini alamamasının ve insanlık dışı gömüldüğünü görmesinin ızdırap, işkence ve inanç özgürlüğüne aykırı olduğuna dikkat çekildi.

CENEVRE SÖZLEŞMESİ HATIRLATILDI

Cenevre Sözleşmesi’nin 3. Maddesi’nde yer alan “cenazeye saygı” hususundaki bölüme de yer verilen raporda, ilgili kısımlar ise şöyle belirtildi: “Cenevre Sözleşmesi’ne göre, ‘anlaşmazlık halinde taraflar ölenlerin, şerefli surette ve mümkün ise mensup bulundukları bir dinin merasimi ile gömülmesi ve mezarlarına hürmet edilmesi hususlarına dikkat edeceklerdir’ diye belirtmektedir. 170 ülke tarafından kabul edilmiş olan “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme” Türkiye tarafından 4/6/2003 tarihli ve 4867 sayılı Kanunla beyanlar ve çekince ile onaylanmış; bu sözleşme kapsamında ilkelerin uygulama kılavuzu olan ve 2016 yılında güncellenen Minnesota Protokolün AİHM’in Türkiye kararlarında defalarca atıf yapılarak uygulanması, zorunlu bir kılavuz niteliği kazanmıştır. 

Protokolde toplu mezarlarla ilgili olarak,

a-) gömünün yeniden meydana çıkarılması bilimsel özen ile ele alınmalıdır. 

b-)çalışmaların başlatılması ile danışman, fiziksel antropolog veya arkeolog arasında koordinasyon içinde yürütülmelidir. 

c-) insan, cenaze kalıntıları, sıklıkla adli antropoloji teknikleri hakkında tecrübesi olmayan adli kolluk görevlileri, mezarlık işçileri tarafından mezardan çıkartılmaktadır. Bu yolla, çok değerli bilgiler kaybolacağı gibi, bazen asılsız bilgilerde yaratılabilir. Eğitimsiz kişiler tarafından mezar açma işlemenin yapılması yasaklanmalıdır.', bilgileri yer almaktadır” der.

Tüm bunlar bir yana  herkesin, ailesinin geleneklerine ve örf adetlerine uygun olarak, onurlu bir şekilde gömülme, akrabası olan veya kendisine çok yakın olan bir kişiyi defnetme, ahlaki görevlerini yerine getirme fırsatına sahip olma ve insan niteliğini gösterme, son yolculuğuna uğurlama, yas tutma ve ölüyü anma hakkı ile toplum ve devlet tarafından nasıl görülürse görülsün, bütün medeniyetlerde kutsal bir değeri ve hatıra sembolü olan bir mezara sahip olma hakkı vardır. Bu hak kanunla yazılı olarak düzenlenmeyi bile gerektirmeyecek kadar doğal ve tartışmasız bir haktır.  Bu hak hiçbir yasaya düzenlemeye ihtiyaç duymayacak kadar doğal ve insan özünden doğan bir haktır.”

'AİLELERİN YANINDA OLACAĞIZ'

Hükümete, cenazeler üzerinden intikam alma yönteminden vazgeçip bu utanca son verme çağrısının yapıldığı raporda, “Cenazeler tüm inanç ve ideolojilerde siyasi çıkarlara alet edilmeyecek kadar kutsaldır. Cenazelere  ve cenaze yakınlarına yapılan işkenceye bir an önce son verilip cenazelerin ailelerine teslim edilmesi gerekmektedir. Özgürlükçü Hukukçular Derneği olarak mezarlıklara ve cenazelere yapılan muamelelere ilişkin hukuki mücadelemizi sürdüreceğimizi ve ailelerin yanında olacağımızı bir kez daha kamuoyuna duyuruyoruz” denildi.


 

Diğer başlıklar

09:25 Köpekli işkence: Valilik üstünü örtüyor, elimizde deliller var
09:04 Güven: Faşist cepheye karşı direnmekten başka şans yok
09:03 Köylüler süt ürünlerini toplamaya başladı
09:02 İhbar hattına 3 ayda 2 bin 125 kadın başvurdu
09:02 Avukatlardan tepki: ‘Ak barolar' oluşturuluyor
09:01 Sinkaflı küfürlerden 'iş' çıktı
09:00 60 yıl önce kürekle açılan su kanalını kullanıyor
09:00 5 HAZİRAN 2020 GÜNDEMİ
01:26 Aydeniz: 5 Haziran’da bombayı patlatanlar bu süreci başlatanlardır
00:29 15 ilde sokağa çıkma yasağı uygulanacak
00:20 DTK Eşbaşkanı Güven ve Farisoğulları tutuklandı
00:04 CHP’li Enis Berberoğlu tutuklandı
04/06/2020
23:51 Hakkari’de 15 günlük eylem yasağı
23:35 Cizre'de bir ev daha karantinaya alındı
23:01 Vekilliği düşürülen DTK Eşbaşkanı Leyla Güven gözaltına alındı
22:19 Urfa’da 8 bina, bir mezra karantinada
22:08 HDP Ankara İl Örgütü’nden Güvenpark’a çağrı
22:03 Vekilliği düşürülen Farisoğulları gözaltına alındı
21:45 Hatay’da deprem
21:02 İstanbul’da dokunulmazlık protestosu: HDP umuttur
20:48 Poliklinik hizmet sürelerinin uzatılmasına itiraz
20:41 Meclis’te 3’üncü darbe
20:35 Koronavirüsten ölenlerin sayısı 4 bin 630’a yükseldi
20:27 HDP Eş Genel Başkanları: Bu bir darbedir
20:19 'İsyanımızı inatla büyüteceğiz'
19:42 HDP MYK olağanüstü toplanacak
18:47 DBP: AKP-MHP, FETÖ’nün siyasi ayağı olduğunu bir kez daha kanıtladı
18:23 7 yaşındaki çocuk yaşamını yitirdi
18:01 Erdoğan ve Sarrac’dan ortak basın toplantısı
17:53 HDP Kadın Meclisi: Leyla Güven irademizdir
17:51 ‘Çocuk istismarının affı olmaz’
17:43 Emirel'in cansız bedenine ulaşıldı
17:40 HDP: Bu saldırganlığı durdurmak hepimizin ortak görevidir
17:37 Vekillikleri düşürülen HDP'lileri görmezden geldi
17:21 DTK: AKP halkın iradesine müdahale ederek çıkış arıyor
17:16 Hatay'da 'Defne Kent Parkı' talebi
17:09 Berberoğlu yeniden cezaevine girecek
17:04 '5 Haziran kutlama değil mücadele günüdür'
16:57 Vekilliklerin düşürülmesine tepki: Saray darbe yaptı
16:42 Leyla Güven: Bu bir darbedir, başka adı yok
16:30 Ağrı’da 4’üncü şüpheli kadın ölümü
16:25 Meclis'te 'darbe var' protestosu
16:18 'Efem Çukuru Altın Madeni kapatılsın' çağrısı
16:08 3 vekilin ismi Meclis sitesinden kaldırıldı
15:55 Vekilliği düşürülen Leyla Güven: Berxwedan jiyan e
15:49 BTS: Taleplerimiz karşılanana kadar Ankara’dayız
15:35 Meclis'te ‘nefes alamıyoruz’ eylemi
15:19 Leyla Güven, Musa Farisoğulları ve Enis Berberoğlu'nun vekilliği düşürüldü
15:10 Cezaevlerinde sağlığa erişim engelinin kaldırılmasını istediler
14:48 İşsizlik en çok kadınları etkiliyor
14:37 İkinci Yargı Paketi komisyondan geçti
14:36 Sancar: Demokratik eylem planı oluşturacağız
14:24 Çınar’daki kavgada 1 kişi daha yaşamını yitirdi
14:23 SES 'normalleşme' süreci taleplerini açıkladı
14:20 Alevi örgütleri polis şiddetini protesto etti
14:11 Kırşehir Cezaevi’nde ‘askeri nizamda sayım’ dayatması
13:52 Adanalılar yılın 236 günü kirli hava soludu
13:45 ABD Başkonsolosluğu önünde Floyd protestosu
13:40 Aracın çarptığı çocuk yaşamını yitirdi
13:35 Avukatlardan İmralı başvurusu
13:35 'İnsanları asgari ücretin altında çalıştırmak suçtur'
13:31 '65 yaş üstü sokağa çıkma yasağı son bulsun'
13:20 Ankara’ya ulaşan BTS: Sürgünleri kabul etmiyoruz
13:13 Emniyette işkence gören M.E.C: Boğulacak gibi olduğumda bırakıyorlardı
12:59 Alman istihbarat uzmanı: MİT’çilerin bilgileri inandırıcı
12:58 Kaldırıma gömülen cenazeler için suç duyurusu
12:52 Diyarbakır’da vaka sayısı zirveye ulaştı
12:50 Demirel 4 gündür bulunamadı
12:43 ÖSYM’den skandal yanıt: Öğretmene 9999 yılına kadar engel
12:43 Obama’dan Floyd açıklaması: Bu bir fırsat
12:00 Yeni Yaşam 8 Haziran'da yeniden bayilerde
11:33 Veysel Karani’de karantina sona erdi
11:29 Özdemir'in avukatı: İddia makamı suç yaratmaya çalışıyor
11:23 Salgın sonrası ekonomi: İşsiz sayısı 11,7 milyona çıkacak
11:22 Floyd eylemleri 10'uncu gününde
11:11 TTB’nden sınav uyarısı: Bulaş riski çok yüksek
11:07 Muhalefetten bekçi yasasına tepki
10:53 Irak ve İran gümrük kapıları açıldı
10:52 Su kaynakları yok edilmekle karşı karşıya
10:51 İkinci yargı paketinin 39 maddesi komisyonda kabul edildi
10:38 Bekçilerin yetkilerini genişleten 7 madde kabul edildi
09:37 Lisa Çalan: Dosyada adı geçen herkes yargılanmalı
09:35 Temelli: İktisadi şiddet Kürdistan’da katmerleşti
09:30 Grup Yorum: Yasaklamalarla susturamazlar
09:24 'Ayrıştırıcı politikalar topluma sirayet etti'
09:22 Çav Bella paylaşımına hapis istemi
09:21 Derik'teki yurttaşların gözaltı süresi uzatıldı
09:03 10 yılda 962 başvurudan 5'i kabul edildi
09:02 'İşkence yapanlar kimliklerini saklama kaygısı taşımıyor'
09:02 Tiryaki: Artık sözde vali diyeceğiz
09:00 Mevsimlik işçilerde manzara değişmiyor
09:00 Tarımla nefes alıyorlar
09:00 Sürücü: İktidar DEDAŞ'a karşı sağır, dilsiz ve kör
09:00 Toplu mezar kayıp yakınlarına umut oldu
09:00 Mezarlık saldırılarına Hitler benzetmesi
09:00 04 HAZİRAN 2020 GÜNDEMİ
00:25 Çınar’da arazi kavgası: 3 ölü, 11 yaralı
00:18 BM’den ‘ırkçılığa son verin’ çağrısı
03/06/2020
20:51 HDP'yi kundaklayanın ifadesi: Erdoğan'ın eleştirilmesine tahammülüm yok
20:35 İstanbul ulaşımında yeni Kovid-19 önlemleri