TTB COVID-19 İzleme Grubu en çok sorulan soruları yanıtladı

img
ANKARA - Koronavirüs salgınıyla ilgili en çok sorulan soruları yanıtlayan TTB COVID-19 İzleme Grubu, alınması gereken önlemlerin olduğu bir bilgi notu paylaşarak, “Salgını engellemenin en etkili yolu, su ve sabun ile 20 saniye boyunca el yıkamaktır” diye belirtti. 
 
Türk Tabipleri Birliği (TTB) COVID-19 İzleme Grubu, koronavirüs (Kovid-19) etkeni olan SARS CoV-2’nin nasıl bulaştığına ve insanların nasıl korunabileceğine ilişkin yeni bir bilgi notu yayınladı. Koronavirüsün yayılımına ilişkin en çok sorulan soruların yanıtlarını içeren bilgi notunda, korunmaya ilişkin öneriler de bir kez daha hatırlatıldı.
 
TTB en çok sorulan sorulara şu cevapları verdi:
 
“Koronavirüsün etkeni olan SARS CoV-2 nasıl bulaşıyor? Nasıl korunabiliriz?
 
Solunum yolu enfeksiyonları, üç temel mekanizma ile bulaşmaktadır. Bunlar; damlacık, damlacık çekirdeği ve temas yoluyla bulaş olarak sıralanabilir. 
 
* Damlacık yoluyla bulaş nasıl oluyor? 
 
Damlacık yoluyla bulaşan hastalıklarda, bulaş, çevreye saçılan 5 mikrondan büyük parçacıklarla olur. Bu parçacıklar, büyük oldukları için 1 metreden uzağa gidemeden yüzeylere ve yere düşer. Öksürük ve hapşırık durumunda 2-3 metre kadar uzağa gidebilir. Damlacık yoluyla bulaşan hastalıkların en bilinen örneği, influenzadır (grip). Bu tür hastalıklarda, doğrudan bulamayı engellemenin yolu, araya 1-2 metre mesafe koymaktır. Ayrıca hasta olan kişi cerrahi maske kullanmalıdır. Hastaneye yatma durumunda, hastaya bir metreden fazla yaklaşması gereken (tansiyon ölçme, muayene vb.) sağlık çalışanları mutlaka cerrahi maske takmalıdır.
 
* Damlacık çekirdeği nedir ve damlacık çekirdeği ile yoluyla bulaş nasıl oluyor? 
 
Damlacık çekirdeğiyle bulaşan hastalıklarda, bulaş, çevreye saçılan 5 mikrondan küçük parçacıklarla olur. ‘Damlacık çekirdeği’ damlacıklardan farklı olarak boyut olarak büyük ve havada asılı kalan parçacıklardır. Bu parçacıklar, çok küçük oldukları için havada asılı kalırlar ve ortamın havası değişmeden de ortamdan uzaklaştırılamazlar. Damlacık çekirdeği ile eş anlamlı olmak üzere ‘havayolu’ (ingilizce ‘airborne’ karşılığı) ile bulaş veya ‘solunum’ (enfeksiyon kontrolü eğitimlerinde sık kullanılan bir ifade) ile bulaş ifadeleri kullanılmakta ve bu ifadeler, günlük kullanımda karışıklığa yol açabilmektedir. Kısaca özetlemek gerekirse, ‘damlacık çekirdeği’ veya ‘havayolu’ veya ‘solunum’ ile bulaştığı ifade edilen bir hastalık, 5 mikrondan küçük parçacıklarla bulaşmaktadır. Bu tür hastalıkların en bilinen örneği de tüberkülozdur. Bu tür hastalıklardan korunmak için hasta odasına giren herkes N95 veya FFP2 veya FFP3 türü maske takmalıdır. Cerrahi maske bu durumlarda yeterli değildir. Burada mutlaka belirtilmesi gereken konu, virüslerin veya bakterilerin hastalığın mekanizmasına göre değişmek üzere farklı boyutlardaki parçacıklara tutunarak, dış ortama saçılmasıdır. Yani bakteri veya virüs ‘çıplak’ bir şekilde dış ortama atılmamaktadır. Örneğin; influenza virüsü 0.1 mikron (100 nanometre) çapında olup damlacık yoluyla bulaşırken, tüberküloz basili 1-4 mikron olup, damlacık çekirdeği yoluyla bulaşmaktadır. Dolayısıyla etkenin büyüklüğüne göre değil, bulaş yoluna göre korunma önlemleri alınmalıdır.
 
* Temas yoluyla nedir ve temas yoluyla bulaş nasıl oluyor?
 
Temas yoluyla bulaş, özellikle damlacık yoluyla bulaşan hastalıklar için en önemli bulaş yoludur. Ellerin yüzeylerdeki parçacıklarla temas etmesinin ardından ellerin ağız, burun, göz ve yüze temas etmesiyle bulaşıcı parçacıklar, üst solunum yolu aracılığıyla vücuda girmektedir. Bu tür bulaşın engellemenin yolu el hijyeninin sağlanması ve yüzeylerin sık temizlenmesidir. 
 
* Kovid-19 dair genel bilgiler... 
 
COVID-19’un etkeni olan SARS CoV-2, 0.08-0.09 mikron (80-90 nanometre) çapında olup damlacık ve temas yoluyla bulaşmaktadır. Bu nedenle hastaya 1 metreden fazla yaklaşacak sağlık çalışanlarının cerrahi maske, yüz koruyucu, önlük ve eldiven kullanması gereklidir.
 
Ancak solunum yolundan örnek alma, entübasyon, solunum sekresyonu aspirasyonu gibi işlemlerin aerosolizasyona yol açma olasılığı nedeniyle bu işlemler sırasında damlacık çekirdeği yoluyla bulaş olasılığı dikkate alınmalıdır. Bu bilgi, deneysel ortamda yapılmış işlemlerden elde edilmiş bir bilgi olup, klinik pratikteki önemi henüz belirlenmemiştir. Ancak böyle bir bilgi göz ardı edilmemeli ve aerosolizasyon oluşturma olasılığı olan işlemlerde cerrahi maske yerine, N95 veya FFP2/FFP3 türü maske kullanılmalı, yüz koruyucu, eldiven ve önlük giyilmelidir.
 
COVID-19 etkeninin hangi tür yüzeylerde, ne kadar süreyle kaldığına ilişkin deneysel çalışmalardan elde edilen veriler paylaşılmakta ve bulaştırıcılık süresine ilişkin değerlendirmeler yapılmaktadır. Bu veriler, deneysel ortamda yapılan çalışmalardan elde edildiği için günlük pratiğe doğrudan uygulanması zordur. Çünkü bir etkenin bulaştırıcılığını belirleyen en önemli faktörlerden biri kişinin karşılaştığı viral, yük miktarı yani hastalandırıcı etkenin miktarıdır. Viral yükü, virüsün içinde bulunduğu parçacıkların hangi hastadan saçıldığı, hangi miktarda saçıldığı, virüsü saçan kişinin hastalığının kaçıncı gününde olduğu, tedavi alıp almadığı gibi birçok faktör belirler. Herhangi bir yüzeyi değerlendirirken bu bilgilere ulaşmak olası değildir. Ayrıca bu tür deneysel çalışmalar genellikle virüsün nükleik asitinin saptanmasına dayanmaktadır, ki bu durum her zaman bulaştırıcılıkla doğrudan ilişkili değildir. Hastalığın temas ile bulaşını azaltmadaki iki önemli nokta el hijyeni ve el değen yüzeylerin sık temizlenmesidir.
 
COVID 19’un fekal-oral bulaşmasına ilişkin olarak yapılan incelemeler sonucunda da dışkıda virüse ait nükleik asit saptandığı ancak bulaştırıcılığa ilişkin bir veri olmadığı bilinmektedir.”
 
TTB COVID-19 İzleme Grubu, alınması gereken önlemleri şu şekilde sıraladı: 
 
“* Kovid-19 ön tanısı veya kesin tanısı olan hastaların odasına girerken cerrahi maske, yüz koruyucu, önlük ve eldiven giyilmesi gereklidir.
 
* Hastadan örnek alırken, hasta entübe edilirken veya aspire edilirken N95/FFP2 tipi maske kullanmak gereklidir. Entübe hastalara 1 metreden fazla yaklaşacak sağlık çalışanları da N95/FFP2 tipi maske kullanmalıdır.
 
* Serviste yatan hastaların odasına girerken, N95/FFP2 tipi maskeye gerek yoktur, cerrahi maske yeterlidir. Serviste yatan hastalar için N95/FFP2 tipi maske sadece sürüntü örneği alırken veya hasta entübe edilirken kullanılır.
 
* Bulaşı azaltmak için koruyucu malzemelerin giyme ve çıkarma sıralarına dikkat edilmesi gereklidir.
 
* Giyme sırası: El hijyeni, önlük, maske, gözlük veya yüz koruyucu, eldiven.
 
* Çıkarma sırası: Eldiven, el hijyeni, gözlük veya yüz koruyucu, el hijyeni, önlük, el hijyeni, maske, el hijyeni.
 
* Kovid-19, damlacık yolunun yanı sıra temas ile de bulaşmaktadır. Bulaş yolunun çoğu durumda, kirli yüzeylere temas ettiği için, eller olduğu bilinmektedir. Kirli ellerin göz, burun, ağız ve yüz ile temas etmesi sonucunda etken, hastalık yapabilmektedir. Bu tür bulaşı engellemenin en etkili yolu, su ve sabun ile 20 saniye boyunca el yıkamaktır.
 
* El yıkama için normal sabunlar yeterlidir, antiseptikli sabunlara veya özel madde içeren temizleyicilere gerek yoktur.
 
* El yıkamanın mümkün olmadığı durumlarda, alkol bazlı el antiseptikleri kullanılabilir. Ellerde görünür bir kirlenme olmadığı sürece el antiseptikleri el yıkama kadar etkilidir.
 
* Sağlıklı kişilerin toplum içinde dolaşırken maske kullanmasına gerek yoktur. Gereksiz yere maske kullanımı sakıncalıdır çünkü bulaşı daha çok arttırabilir. Ayrıca yüzde maske olması ‘yalancı’ bir güven hissi uyandırmaktadır. Hastalığın yüzeylerden de geçebileceği bilgisi ihmal edildiğinden el hijyenine uyum azalmaktadır.
 
* Kovid-19’dan korunmak için -tıbbi olarak gereken durumlar dışında- eldiven kullanılmamalıdır. Sağlıklı kişilerin markette, sokakta veya sağlık çalışanlarının gereken durumlar dışında eldiven kullanması hem kullananın kendisi hem de çevresi için daha çok bulaştırma riski taşımaktadır.
 
* Sağlık çalışanları için temas öncesi profilaksi önerilmemektedir. Yani Kovid-19’lu hasta ile temas edecek sağlık çalışanlarının korunma amacıyla herhangi bir ilaç kullanması önerilmemektedir.”

Diğer başlıklar

20:51 HDP ilçe binasını kundaklayan zanlı: Cumhurbaşkanını çok seviyorum, eleştirilmesine tahammülüm yok!
20:35 İstanbul ulaşımında yeni Kovid-19 önlemleri
20:29 Abdullah Cömert mezarı başında anıldı
20:23 Koca: Hayatını kaybedenlerin sayısı 4 bin 609’a yükseldi
19:54 İstanbul’da bir kadın katledildi
19:47 Kadıköy’de gözaltına alınan gençler serbest bırakıldı
19:31 AKP Sözcüsü Çelik’ten MYK sonrası açıklama
19:12 AKP'li Şırnak Belediyesi'nden ‘sistem’ eleştirisi
18:18 HDP’lilerden esnaf ziyareti
18:15 Nükleer atık tehlikesi 13 yıldır devam ediyor
17:47 Ölüm orucunda olan Timtik’in ailesi: Susmayalım
16:56 Diyarbakır’daki işkence raporu yarın açıklanacak
16:55 29 bin önergeden 16 bini yanıtlandı
16:54 AKP’li başkan haberini yapan gazetecileri tehdit etti
16:51 Gençlerden Barış Çakan protestosu
16:45 Hekimlerin çalışma koşulları daha da ağırlaşıyor
16:29 71 günde 51 kadın katledildi
16:14 Çelik: Kayyımlar beton duvarların belediye başkanı
16:00 Barış Çakan için ‘Zimanê Kurdî’yi seslendirdiler
15:51 Türkiye ile HTŞ'nin ilişkisini gösteren fotoğraflar paylaştı
15:37 BTS'nin sürgünlere karşı yürüyüşü sürüyor
15:18 Kadınlar Şırnak'tan seslendi: Zulme karşı direniş
15:12 Ölüm orucundaki avukatlara uluslararası destek
14:50 Danıştay’ın Karaburun kararı Meclis gündeminde
14:49 AK'ye Kavala çağrısı: Net mesaj verin
14:41 İhbar ettiği kişilere pusu kurup ateş açtı
14:41 Çevrecilerden Biyokütle Santrali onayına tepki
14:01 Sur’da maske zorunluluğu
13:46 Datça’da 5.1 büyüklüğünde deprem
13:46 Beştaş: Çakan olayında şüphelerimizi koruyoruz
13:44 Valilikten 'işkence' açıklaması: Köpek refleks gösterdi
13:35 Urfa'da Çakan tepkisi
13:15 Mersin’de 10 günde 95 vaka
13:07 Habur ve Gürbulak sınır kapıları açılıyor
12:56 Demirtaş'ın mektubuna sansür
12:31 Yurtlarda karantina süreçleri sona erdi
12:18 İzmir'in korona raporu açıklandı
12:12 Nâzım Hikmet’i 'Vatan Haini’ şiiriyle andılar
12:12 Türkiye Fırat Nehri'nin debisini düşürdü
11:59 Diyarbakır vaka artışında 2’nci sırada mı?
11:12 M4 Karayolu’nda yolculuk!
10:46 ABD'de yasaklara meydan okunuyor
10:41 Enflasyon beklentilerin üzerinde artış gösterdi
10:06 'Faili meçhul' diyarı kentte toplu mezar: Kemikler kimlere ait?
09:24 Güzeli Mahallesi’nde pozitif vakalar artıyor
09:14 Oya Baydar, Bahçeli-Çakıcı ziyareti fotoğrafını yazdı
09:12 Bitlis'te 9 köyde sokağa çıkma yasağı
09:11 Diyarbakır’da polislerden köpekli işkence
09:05 Erken yaşta evlendirilen Göktürk: Çocukların hayalleriyle oynamayın
09:05 ÖHD: Lice'de 250 mezar tahrip edildi
09:05 Bankanın vermediği parayı PTT’den alabildi
09:04 Mezarlıklara saldırılar: Hedef toplumsal hafıza
09:04 Ç.B.: Kadınların desteği güç verdi
09:03 Sosyolog Sustam: Türkiye'de ırkçılık suç görülmüyor
09:03 Bekir Kaya’yı tutuklatan iddialar çöktü
09:01 Öğrencilerin sağlığı önemsenmiyor
09:01 Diyadin Belediyesi engel tanımıyor
09:00 Liselilerde sınav stresi: Geleceksizliğe mahkum ediliyoruz
09:00 Zînî Wertê'de son durum
09:00 03 HAZİRAN 2020 GÜNDEMİ
08:15 Diyarbakır'daki işkenceye ilişkin komisyon kuruldu
00:19 Urfa’da bir mahalle ve 4 bina karantinada
02/06/2020
23:33 Kabil'de camiye bombalı saldırı: 2 ölü
22:56 SOHR: Türkiye İdlib’e yeni bir sevkiyat yaptı
21:49 AKP ve CHP arasında polis ve bekçi şiddeti tartışması
21:45 Oluç’tan bekçilere ilişkin yasa teklifi açıklaması
21:17 Ali İsmail Korkmaz saldırıya uğradığı yerde anıldı
21:11 PEC: 127 gazeteci Kovid-19'dan yaşamını yitirdi
20:32 Tuzluçayır'da Gezi anmasına müdahale
20:11 İşkenceye uğrayan M.E.C ile F.A tutuklandı
20:07 Kovid-19 tablosu: 22 ölüm, 786 yeni tanı
20:01 Libya’da ateşkes görüşmeleri yeniden başlayacak
19:43 Erdoğan başkanlığında MGK toplantısı
19:19 HDP’li Öcalan’dan Barış Çakan tepkisi
19:06 Dink Vakfı'nı tehdit eden ikinci kişi tutuklandı
18:31 Meclis’te kayyım tepkisi: Faşizmdir
18:26 Barış Çakan cinayetinin sanıklarından ‘ezan’ çelişkisi
18:22 Polis şiddetini protesto eden Gençlik Örgütleri’ne müdahale
18:07 HDP Gençlik Meclisleri: Irkçı politikalardan vazgeçin
17:54 İşkenceye uğrayan M.E.C ve 2 kişiye tutuklama istemi
17:19 Barış Çakan cinayetinde aile neden ifade değiştirdi?
17:08 Kültür sanat örgütlerinden Kürtçe açıklaması
17:06 CHP’li Yıldırım tahliye edildi
17:05 İzmir Kent Konseyi'nden mülteci raporu
16:53 Dink Vakfı'nı tehdit eden ikinci şüpheli adliyeye çıkarıldı
16:32 Danıştay Karaburun’da RES’in önünü açtı
16:31 Avukatlardan İmralı başvurusu
16:16 DEDEF'ten toprak tahsisine karşı kampanya
16:13 HDP'li belediyeden ücretsiz maske dağıtımı
16:02 DBP: ABD'deki isyan ayrımcılığın birikimidir
16:01 1273 isimden Timtik ve Ünsal’e çağrı
15:55 Barış Çakan açıklamasına polis engeli
15:43 İHD: Raporları dikkate alın, hasta tutukluları bırakın
15:34 İşçiler işe iadelerini istedi
15:30 SES üyelerinden ‘geçici görevlendirme’ tepkisi
15:22 Belediye eşbaşkanları tahliye edilmedi
15:06 Ücretsiz izne çıkarılan sağlık çalışanlarından tepki
14:37 Sağlık Platformu uyardı: Birinci dalga tehlikesi sürüyor
14:34 Sürgün protestosuna müdahale
14:20 Meslek örgütleri: Amaç iktidara bağlı yandaş bürolar kurmak